Vorig jaar op 7 september is de bekende pedagoog en ontwikkelingspsycholoog Elly Singer overleden. Ze is enorm belangrijk geweest voor de kinderopvang en speelde een grote rol in de visie op het welzijn van het jonge kind in binnen- en buitenland. Gelukkig laat ze een schat aan kennis achter.
Elly Singer deed maar liefst veertig jaar onderzoek in en voor de kinderopvang. Haar werk en naam leidde tot een nieuw werkwoord, ‘singeren’. Dit singeren is een belangrijk begrip geworden binnen de kinderopvang. In deze blog vertellen wij over singeren en waarom wij dit binnen Zien zo belangrijk vinden.
Wat is singeren?
Singeren, wat is dit nu precies? Elly Singer zei er zelf het volgende over in een podcast voor Kinderopvangtotaal:
Elly Singer: “Singeren betekent dat een pedagogisch medewerker of een volwassene in een groep kinderen duidelijk vindbaar is voor kinderen, dat ze op de grond zit of op een andere plek zit. Als je zo’n twaalf kinderen in een ruimte hebt, met één of twee pedagogisch medewerkers, dan willen die hele kleine kinderen toch op de een of andere manier weten wie er voor hen is in hun nabijheid, hun veiligheid. Maar, ze vinden het ook ontzettend leuk om met andere kinderen te spelen en daarnaar te kijken. Het is sociaal gezien een situatie waar veel gebeurt. Ze gaan naar de andere kinderen toe om te spelen, maar ze willen dan toch elke keer weten, ‘Hé, waar is juffie, waar kan ik haar vinden?’. En ja, als de pedagogisch medewerker rondloopt, zijn die kinderen steeds aan het kijken, ‘Hé, waar is ze nou?’.
En dan kunnen ze haar niet vinden. Je ziet ook heel vaak dat ze met z’n allen achter de pedagogisch medewerker aan gaan lopen. Dus het wordt een beetje een verwarrende situatie voor de kinderen als ze veel rondlopen en steeds zitten te kijken. Dat zoeken naar die vaste basis is heel belangrijk voor kleine kinderen.
Wees dus vindbaar, dat is het. Zorg dat je op een plek staat of zit waar de kinderen jou kunnen vinden waar de kinderen naar jou toe kunnen komen.”
Het werkwoord singeren is dus een bekende term geworden binnen de kinderopvang: rustig op één plek zitten, observeren en ontdekken wat de kinderen doen;
Simpel gezegd, dat je er gewoon bent voor de kinderen.
Zie je een pedagogisch medewerker op de grond zitten tussen de kinderen? Dan is deze waarschijnlijk aan het singeren.
Spelbetrokkenheid
Binnen de visie van Reggio Emilia spreekt men van de eerste, tweede en derde pedagoog. De eerste pedagoog zijn de kinderen, zij leren het meest van elkaar. De tweede pedagoog zijn de volwassenen en de derde is de omgeving, de ruimte waarin het kind zich bevindt.
Volgens Elly Singer speelt elk kind, maar wordt hun spelbetrokkenheid mede bepaald door hun omgeving. Ze spreekt van de fysieke omgeving. De inrichting van de ruimte en de materialen die er te vinden zijn (de derde pedagoog) en van de sociale omgeving, de contacten met de andere kinderen en de rol van de professional (de eerste en de tweede pedagoog).
De rol die de professional neemt op de groep is dus zeer bepalend voor het spel en de betrokkenheid van de kinderen die er spelen. Spel met een lage betrokkenheid is vaak veel oppervlakkiger en wordt vaker onderbroken. Dit soort spel biedt kinderen geen rijke leerervaring. Bij spel met een hoge betrokkenheid worden kinderen (cognitief) uitgedaagd in het spel en gaan ze er vaak helemaal in op.
Elly Singer deed onder andere onderzoek naar het spel en de spelbetrokkenheid van twee- en driejarige peuters in de kinderopvang en de rol van de pedagogisch medewerker hierin.
In dit onderzoek kwam als belangrijkste punt naar voren dat de aanwezigheid en nabijheid van de pedagogisch medewerker in een goed georganiseerde speelruimte de belangrijkste basis vormt voor de spelbetrokkenheid van de kinderen. Belangrijk uitgangspunt is daarbij dat de pedagogisch medewerker stabiel aanwezig is, bijvoorbeeld zittend op de grond, waarbij hij/zij het spel kan observeren en/of kan meespelen.
Pedagogisch medewerkers die rondlopen, kijken of het wel goed gaat tijdens spel, verstoren daarmee het spel van de kinderen. Ze trekken daarmee de aandacht van het spel weg.
Signeren in de praktijk
Bij Zien is singeren een basisbegrip binnen het werk op de groepen. Wij maken dagelijks veel gebruik van het zogenaamde singeren. Onze pedagogisch medewerkers zijn zich bewust van de meerwaarde van singeren en het is dan ook heel gewoon dat je onze medewerkers bij de kinderen op de grond aantreft.
Tijdens een opvangdag zijn er veel bewegingen nodig op de groep. Als pedagogisch medewerker ben je veel in beweging om de voorstellen klaar te zetten, kinderen te verschonen, het eetmoment voor te bereiden, op te ruimen, enz. Er zijn dus tijdens een opvangdag ontzettend veel bewegingen van volwassenen die er ook voor zorgen dat kinderen meer onrust kunnen ervaren en laten zien.
Daarom vinden wij het van groot belang om zoveel als mogelijk op de grond bij de kinderen te zitten. Kinderen komen zo tot rust, voelen zich veilig op de groep en komen beter tot spel.
Pedagogisch medewerkers zitten rustig op de grond en kijken en kijken nog eens en ontdekken op die manier waar het kind écht mee bezig is. Zij zijn op die manier het rustpunt voor de kinderen en zijn steeds beschikbaar. Ze laten de kinderen naar zich toekomen i.p.v. dat zij de kinderen opzoeken, zodat de groepsdynamiek rustig blijft. Zo kunnen kinderen ervaringen met ze delen en kunnen zij zich laten verwonderen door hoe de kinderen spelenderwijs de wereld ontdekken. Door te singeren kun je je beter verbinden met waar de kinderen mee bezig zijn en weet een pedagogisch medewerker goed wat hij wel of juist niet moet aanbieden.
Podcast
In de podcast ‘Kinderopvangtotaal presenteert Podje Opvoeden’ spreken pedagoog Joyce Blauwhoff en Elly Singer over ‘singeren’ en ook nog over humor, omgaan met conflicten en speelsheid.
